Gratis informatiegesprek? 0413 321755

Stel een vraag

Een andere kijk op conflicten

Geplaatst op: 2 juli 2019 door Bas Delleman

Het gangbare beeld van conflict is verbonden met tekort, verlies, wat gaat er kapot, wat kan niet meer. Een beeld dat leidt tot conflictvermijding. Veel minder gaat dat beeld om (lastige) interactie van verschillen. Een andere kijk  op conflicten is dat het ook een belangrijke signalen zijn dat verandering noodzakelijk is en een bron voor groei en ontwikkeling. Dat vraagt om conflictbestendigheid: conflicten vroegtijdig (h)erkennen, laagdrempelig aangaan, dicht bij de bron.

Van conflictvermijding naar conflictbestendigheid

In een wereld die steeds complexer en dynamischer wordt zien we dat verschillen dikwijls al lastig hanteerbaar zijn, dat geldt zeker als die zich – vaak onbewust en ongewild – tot conflicten ontwikkelen. Ondertussen zien we dat onze manier van communicatie en conflictbehandeling nauwelijks veranderd. We gebruiken dikwijls eerder de escalatie als oplossingsprincipe, dan behoefte(n) en belangentegenstellingen te onderzoeken en productief te maken. Productieve conflictbehandeling ziet er anders uit.

We hebben een fundamenteel ander begrip van conflict en haar behandeling nodig als sleutel om tot systemisch leren te komen. Conflict is ook Conflicten dienen als mogelijkheid tot gezamenlijk leren en ontwikkelen gezien te worden. Leren dat zicht geeft op wezenlijke aspecten van het systemische geheel, waarin de werkelijkheid zich afspeelt. Conflicten tonen aan hoe het werkelijk gesteld is met de duurzaamheid en draagkracht van de sociale systemen, waarmee we dagelijks te maken hebben.

Van wie is het conflict?

Een andere kijk op conflicten brengt ook de vraag met zich mee van wie conflicten zijn. We zijn erg geneigd conflicten te laten bij de direct betrokken – dat kunnen jullie het beste samen uitzoeken/oplossen. Daarnaast tonen we onze conflicten liever niet aan anderen. Is dat niet wat conflicten juist lastig maakt, de onmacht of ervaren onmogelijkheid om er samen met je conflictpartner uit te komen. Als gevolg van escalatie gaat het conflict binnen de kortste keren niet meer over het oorspronkelijke probleem. Het besmet andere thema’s en personen en zorgt steeds voor nieuwe conflicten. Je bent dikwijls zo betrokken en in de war dat je waarnemen, denken, voelen, willen en handelen verliezen flexibiliteit en verstarren. Ze komen in een modus gericht op overleven meer onder controle hebt. Juist in die situatie kan het perspectief en de hulp van een derde buitengewoon behulpzaam zijn.

Om die reden laat ik je graag kennismaken met onderstaande uitgangspunten. Ik  hoor graag of jou een andere kijk op conflicten aanspreekt.

Uitgangspunten bij een andere kijk op conflicten die werken

De volgende aannames gebruikt ‘The Third Side’: een initiatief opgezet door W. Ury, een bekend onderzoeker en schrijver op gebied van conflict en onderhandelen. Hij ziet ze als ‘werk in uitvoering’ en zodoende staan ze, zoals elke aanname, ook open voor onderzoek en discussie.

We nodigen je uit om te overwegen dat:

  • Conflict op zichzelf noch goed, noch fout is. Conflict is een natuurlijk en gezond proces –interactie van verschillen- dat noodzakelijk is voor ontwikkeling en vooruitgang. Het is ook noodzakelijk voor omgang met onrecht. De wereld zou op dit moment misschien wel meer conflict kunnen gebruiken in plaats van minder.  daarvoor zouden dan de passende instrumenten en vaardigheden bekend moeten zijn . En zouden conflicten op een passende adequate manier behandeld moeten worden.
  • Het doel is niet om conflict helemaal te voorkomen of te elimineren, maar slechts om transformatie van de manier waarop zij zich manifesteren. Van geweld, misbruik en intolerantie naar constructieve vormen als debat, dialoog, onderhandelen. Conflict is onvermijdelijk; voor geweld geldt dat niet!
  • De manier om conflict te transformeren is de realisatie van een sterke context waarin creatieve en zinvolle interactie van verschillen mogelijk is. Die context kan worden gecreëerd door de sociale omgeving –collega’s, vrienden, buren, familie– en door de direct betrokkenen zelf.
  • Je hoeft geen partij te kiezen in een conflict, noch neutraal te blijven. Onafhankelijk van waar je sympathie ligt kun je de positie van ‘het derde perspectief’ kiezen. In andere woorden namens, of vanuit het perspectief van het geheel. Dat is, afhankelijk van de situatie of  van het nut, het werk, het team, de organisatie, de familie, de gemeenschap, de wereld, et cetera.
  • Je kunt je altijd opstellen als derde partij, of vanuit het derde perspectief  in conflicten die je in jouw omgeving tegenkomt. Dat betekent begrip opbrengen voor alle betrokkenen in het conflict. Stimuleren tot een vreedzaam en geweldloos proces waarin we wezenlijke verschillen verkennen. Faciliteren van inclusieve uitkomsten die tegemoetkomen aan de essentiële behoeften van alle betrokkenen.
  • Conflicten constructief en productief behandelen vraagt moed, voorbereiding, kennis, vaardigheden, creativiteit en afstemming.
  • Jij hebt een belangrijke rol te vervullen in de transformatie van conflicten in jou omgeving, of je nu getuige bent of betrokkenen in een conflict. Jij kunt het significante verschil maken.
  • Door op een systematische manier samen te werken, kunnen we een sterk derde perspectief vormen, zelfs in het meest onhandelbare conflict. Zoals een oud Afrikaans spreekwoord zegt: ‘Wanneer spinnenwebben zich verenigen, kunnen ze zelfs een leeuw stoppen.’
  • Het derde perspectief is geen nieuw idee. Op een bepaalde manier bestaat het al lang in elke cultuur. Het is in feite de oudste menselijke manier van omgaan met wezenlijke verschillen. Het is niet exclusief van of voor welke groep of organisatie; het is de gemeenschappelijke erfenis van de mensheid. Het is van jou!

Het derde perspectief bij een andere kijk op conflicten

Het derde perspectief is een andere kijk op conflicten, een manier van benaderen van conflicten. Die gaat niet uit van de ene kant of de andere kant, maar van het grotere geheel. Daarin kunnen zowel de ene als de andere kant een plaats  hebben. Je kunt natuurlijk meer sympathie hebben voor de ene of de andere kant en tegelijkertijd de plaats innemen van de derde partij, die een derde perspectief biedt!

Dat betekent:

  • Inzetten op en onderzoeken van beide kanten van het conflict
  • Bevorderen van een proces dat leidt tot coöperatief onderhandelen op basis objectieve criteria
  • Zo werken aan besluiten die in redelijkheid tegemoetkomen aan de essentiële behoeften van direct betrokkenen en het grotere geheel.

Deze uitgangspunten hanteren wij in onze mediations, onze conflictcoaching en bij het ontwerpen en implementeren van conflictmanagementsystemen.
Voor meer informatie over opleidingen vanuit deze andere kijk op conflicten waarin deze uitgangspunten met de deelnemers worden uitgewerkt en geoefend zie: www.caleidoscoop.nu

Terug naar het overzicht